{"id":3362,"date":"2019-10-11T11:04:56","date_gmt":"2019-10-11T10:04:56","guid":{"rendered":"http:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/?p=3362"},"modified":"2019-10-11T11:04:57","modified_gmt":"2019-10-11T10:04:57","slug":"wlasciciele-dworu-w-chlebni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/?p=3362","title":{"rendered":"W\u0142a\u015bciciele dworu w Chlebni"},"content":{"rendered":"\n

Po wakacyjnej przerwie do Poczekalni PKP powr\u00f3ci\u0142 cykl wyk\u0142ad\u00f3w: \u201eGrodziskie dwory i ich mieszka\u0144cy\u201d. Tym razem historyk sztuki Jakub Bendkowski przybli\u017cy\u0142 s\u0142uchaczom dzieje dworu w Chlebni. Po raz kolejny okaza\u0142o si\u0119, \u017ce podgrodziskie dwory wi\u0105\u017c\u0105 sw\u0105 histori\u0119 z nietuzinkowymi postaciami czy znanymi osobisto\u015bciami.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Niewykluczone, \u017ce wie\u015b Chlebnia\n(onegdaj Chlewnia, przemianowana dopiero w XX w.) pierwotnie powsta\u0142a\njako zaplecze gospodarcze dla \u015bredniowiecznego grodu. Do tego\nwniosku sk\u0142ania fakt, \u017ce kilkaset metr\u00f3w na po\u0142udnie od Chlebni\narcheolodzy odkryli pozosta\u0142o\u015bci \u015bredniowiecznego grodziska\nzamieszka\u0142ego w XII-XIII w. Wie\u015b ma charakter typowej ulic\u00f3wki \u2013\ndomy zlokalizowane s\u0105 wzd\u0142u\u017c g\u0142\u00f3wnej drogi.<\/p>\n\n\n\n

Rzeka Mrowna zasila stawy, kt\u00f3re by\u0142y\nongis wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 maj\u0105tku. Sam dw\u00f3r pozostaje obecnie w\nr\u0119kach prywatnych, podobnie jak ogromny park dworski o powierzchni 7\nha, oraz zlokalizowana na jego terenie kaplica.<\/p>\n\n\n\n

Ekscentryczni w\u0142a\u015bciciele<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pierwszymi odnotowanymi w\u0142a\u015bcicielami\nwsi byli Chlewi\u0144scy. Przedstawicielem tego rodu, kt\u00f3ry\nnajwyrazi\u015bciej i do\u015b\u0107 ekscentrycznie zaznaczy\u0142 si\u0119 na kartach\nhistorii lokalnej, by\u0142 Krzysztof Chlewi\u0144ski, w XVI wieku w\u0142a\u015bciciel\nChlewni oraz cz\u0119\u015bci Grodziska. Chlewi\u0144scy w dobie \u00f3wczesnej\nReformacji do\u015b\u0107 wcze\u015bnie przeszli na kalwinizm, bardzo popularny\nwtedy w\u015br\u00f3d polskiej szlachty.<\/p>\n\n\n\n

W roku 1560 Krzysztof Chlewi\u0144ski,\nchyba jedyny jeszcze \u00f3wczesny heretyk na ziemi grodziskiej, pono\u0107\npowa\u017cy\u0142 si\u0119 wykra\u015b\u0107 i zniszczy\u0107 oryginalny akt erekcyjny\nko\u015bcio\u0142a \u015bw. Anny. Akt musiano odtworzy\u0107 p\u00f3\u017aniej na podstawie\nzezna\u0144 \u015bwiadk\u00f3w. Jako w\u0142a\u015bciciel cz\u0119\u015bci Grodziska, Krzysztof\nChlewi\u0144ski mia\u0142 niezmienne, mimo konwersji na kalwinizm, prawo\npatronatu nad ko\u015bcio\u0142em stoj\u0105cym po cz\u0119\u015bci na jego gruntach i\nmo\u017cliwo\u015b\u0107 wp\u0142ywu na proboszcza.<\/p>\n\n\n\n

Cz\u0119ste zmiany w\u0142asno\u015bci<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W XVII i XVIII w. w\u0142a\u015bciciele Chlewni\ncz\u0119sto si\u0119 zmieniaj\u0105. S\u0105 nimi: Izbie\u0144scy z Izdebna (\u0142\u0105czyli w\nswoich r\u0119kach r\u00f3\u017cne lokalne maj\u0105tki), Miklaszewscy (z ich\npieni\u0119dzy ufundowana zosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 transeptu ko\u015bcio\u0142a \u015bw.\nAnny), Szamotowie. Wtedy te\u017c powsta\u0142a przy samym dworze kaplica,\npierwotnie drewniana, w kt\u00f3rej odprawiano msze dla mieszka\u0144c\u00f3w\ndworu i dla dworskiej czeladzi. W powsta\u0142ej w jej miejsce kaplicy\nmurowanej, schowanej dzi\u015b w\u015br\u00f3d drzew parkowych, a\u017c do lat\n90-tych XX w. wisia\u0142 XVII-wieczny, stylistycznie ludowy krucyfiks,\nkt\u00f3rego dalsze losy s\u0105 niestety nieznane.<\/p>\n\n\n\n

Od 1830 do 1879 r. maj\u0105tkiem Chlewnia\ngospodaruje rodzina Mokronoskich, po czym przechodzi on na w\u0142asno\u015b\u0107\nWieniawskich, w kt\u00f3rej r\u0119kach pozostanie a\u017c do roku 1945. Nale\u017cy\nzaznaczy\u0107, \u017ce z tej w\u0142a\u015bnie rodziny pochodzi Henryk Wieniawski,\ndrugi po Paganinim wybitny skrzypek, kompozytor i wirtuoz o \u015bwiatowej\ni niekwestionowanej s\u0142awie.<\/p>\n\n\n\n

Losy Wieniawskich<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rodzina Wieniawskich pochodzi\u0142a z\nLublina i pierwotnie by\u0142a wyznania moj\u017ceszowego. W XIX w., podobnie\njak wiele innych rodzin nale\u017c\u0105cych do sekty \u201efrankist\u00f3w\u201d,\nWieniawscy przeszli na chrze\u015bcija\u0144stwo. Nazwisko przyj\u0119li od nazwy\nprzedmie\u015b\u0107 Lublina – \u201eWieniawa\u201d. Wiele z rodzin frankist\u00f3w z\nbiegiem czasu ca\u0142kowicie zatar\u0142o swoj\u0105 \u017cydowsko\u015b\u0107, ich\nprzedstawiciele robili kariery i stopili si\u0119 ca\u0142kowicie z\nziemia\u0144skim, szlacheckim \u015brodowiskiem, podobnie jak Wieniawscy.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142a\u015bcicielem Chlewni zostaje zatem\nrodzony brat Henryka Wieniawskiego, Julian \u201eJordan\u201d Wieniawski,\nznany literat, autor \u201ekrotochwil\u201d czyli sztuk humorystycznych\nwystawianych w teatrze oraz artyku\u0142\u00f3w publikowanych w warszawskim\nTygodniku Ilustrowanym. By\u0142 on autorem poczytnym i popularnym w\ndrugiej po\u0142owie XIX i na pocz\u0105tku XX w. Opublikowane zosta\u0142y te\u017c\ngodne uwagi pami\u0119tniki autorstwa \u201eJordana\u201d. Jak z nich wynika,\nmatka Henryka i Juliana Wieniawskich, przebywaj\u0105c w Pary\u017cu,\nprowadzi\u0142a popularny salonik towarzyski, gdzie go\u015bci\u0142y takie\nznakomito\u015bci, jak sam Adam Mickiewicz.<\/p>\n\n\n\n

Wra\u017cliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczna<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Julian \u201eJordan\u201d Wieniawski w swojej\nkarierze literackiej korzysta\u0142 z w\u0142asnych do\u015bwiadcze\u0144, jako osoby\nudatnie zarz\u0105dzaj\u0105cej maj\u0105tkiem ziemskim, staraj\u0105c si\u0119\nuwra\u017cliwi\u0107 czytelnik\u00f3w na problemy \u00f3wczesnej wsi. Pisa\u0142 m.in. o\nnadu\u017cyciach, jakich dopuszczaj\u0105 si\u0119 zarz\u0105dcy maj\u0105tk\u00f3w\narystokracji, pod nieobecno\u015b\u0107 w\u0142a\u015bcicieli podr\u00f3\u017cuj\u0105cych ca\u0142y\nczas po \u015bwiecie. \u017bywym przyk\u0142adem takiego zjawiska wzi\u0119tym z\nMazowsza by\u0142a \u00f3wczesna Opinog\u00f3ra i maj\u0105tek Krasne Krasi\u0144skich. \n<\/p>\n\n\n\n

Po Julianie dobra Chlewnia dziedziczy\njego syn Antoni Wieniawski, znany rolnik i hodowca, szerz\u0105cy kultur\u0119\nrolnicz\u0105 w\u015br\u00f3d w\u0142o\u015bcian, zdobywca wielu nagr\u00f3d na konkursach\nrolniczych. Jego \u017cycie zwi\u0105zane by\u0142o w istotny spos\u00f3b r\u00f3wnie\u017c z\nMilan\u00f3wkiem \u2013 wsp\u00f3lnie z Micha\u0142em Lasockim przyczyni\u0142 si\u0119 od\nparcelacji milanowskich grunt\u00f3w oraz wsp\u00f3\u0142organizowa\u0142 wystaw\u0119\nrolnicz\u0105 w Milan\u00f3wku w 1913 r. – wydarzenie, s\u0105dz\u0105c z relacji w\nTygodniku Ilustrowanym, charakteryzuj\u0105ce si\u0119 ogromnym rozmachem. Na\nwystawie prezentowano m.in. projekty budownictwa wiejskiego owej\nepoki, w tym \u201ewzorowy czworak dla s\u0142u\u017cby i robotnik\u00f3w\nfolwarcznych\u201d oraz plany i projekty \u201edwor\u00f3w i dwork\u00f3w, willi i\nbudowli wiejskich\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Milanowsk\u0105 will\u0105 nale\u017c\u0105ca do\nWieniawskich by\u0142a obecna siedziba Urz\u0119du Miasta na skrzy\u017cowaniu\nulic: Ko\u015bciuszki i Mickiewicza.<\/p>\n\n\n\n

Nadal w prywatnych r\u0119kach<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wracaj\u0105c do dworu w Chlebni, jeszcze w\nczasach Juliana \u201eJordana\u201d Wieniawskiego by\u0142 on dworem\ndrewnianym, symetrycznym, tradycyjnym. Na pocz\u0105tku XX w. Wieniawscy\nwybudowali w jego miejsce siedzib\u0119 w kszta\u0142cie architektonicznym\nwilli podmiejskiej. Projektantem by\u0142 W\u0142adys\u0142aw Marconi z rodziny\ns\u0142awnych architekt\u00f3w, nada\u0142 on budynkowi kszta\u0142t asymetryczny,\ndach mansardowy dwukrotnie \u0142amany i neobarokowe ozdoby, w podobnej\nformie przetrwa\u0142 do dzi\u015b. Oddanie go w prywatne r\u0119ce ogranicza\njego dost\u0119pno\u015b\u0107 dla wielbicieli architektury i historii, ale te\u017c\npozwoli\u0142o mu dotrwa\u0107 do naszych czas\u00f3w w bardzo dobrym stanie. \n<\/p>\n\n\n\n

Na nast\u0119pne spotkanie dotycz\u0105ce\nhistorii lokalnych dwor\u00f3w i ich mieszka\u0144c\u00f3w Poczekalnia PKP\nzaprasza w \u015brod\u0119 23 pa\u017adziernika o godz. 18-tej.<\/p>\n\n\n\n

Tekst i foto: Sylwia Pa\u0144k\u00f3w<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Po wakacyjnej przerwie do Poczekalni PKP powr\u00f3ci\u0142 cykl wyk\u0142ad\u00f3w: \u201eGrodziskie dwory i ich mieszka\u0144cy\u201d. Tym razem historyk sztuki Jakub Bendkowski przybli\u017cy\u0142 s\u0142uchaczom dzieje dworu w Chlebni. Po raz kolejny okaza\u0142o si\u0119, \u017ce podgrodziskie dwory wi\u0105\u017c\u0105 sw\u0105 histori\u0119 z nietuzinkowymi postaciami czy znanymi osobisto\u015bciami. Niewykluczone, \u017ce wie\u015b Chlebnia (onegdaj Chlewnia, przemianowana dopiero w XX w.) pierwotnie […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3363,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,6],"tags":[],"class_list":["post-3362","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edukacja","category-kultura"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3362","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3362"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3362\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3364,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3362\/revisions\/3364"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3363"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3362"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3362"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3362"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}