{"id":3162,"date":"2019-06-14T12:34:48","date_gmt":"2019-06-14T11:34:48","guid":{"rendered":"http:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/?p=3162"},"modified":"2019-06-14T12:34:49","modified_gmt":"2019-06-14T11:34:49","slug":"nieistniejace-dwory-grodziskie-kozerki-i-zablotnia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/?p=3162","title":{"rendered":"Nieistniej\u0105ce dwory grodziskie: Kozerki i Zab\u0142otnia"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Majowa ods\u0142ona opowie\u015bci Jakuba Bendkowskiego dotyczy\u0142a dwor\u00f3w, kt\u00f3rych ju\u017c nie ma. Ich materialna forma nie przetrwa\u0142a. Ale s\u0105 zapisy w ksi\u0119gach parafialnych, epitafia na cmentarzach, dokumenty w archiwach, przetrwa\u0142a wiedza o ludziach, kt\u00f3rzy te dwory zamieszkiwali.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Po dworze w Kozerkach nie ma \u015bladu,\nnie wiadomo nawet, w kt\u00f3rym miejscu \u00f3w dw\u00f3r sta\u0142. Co\u015b nieco\u015b\nda\u0142o si\u0119 wyczyta\u0107 z ksi\u0105g parafialnych. Wiadomo, \u017ce od XVI w.\nKozerki by\u0142y maj\u0105tkiem ziemskim, \u017ce w po\u0142. XVIII w. nale\u017ca\u0142y do\nrodziny Jawornickich, lokalnej szlachty. Na pocz. XIX w. maj\u0105tek\nwraz z dworem zakupi\u0142 Wincenty de Lesseur i pozosta\u0142 jego\nw\u0142a\u015bcicielem do swojej \u015bmierci prawie dekad\u0119 p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"text-align:center\"><strong>Kr\u00f3lewski malarz<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Wincenty de Lesseur, albo w\nspolszczonej formie Lesserowicz, by\u0142 uznanym malarzem-miniaturzyst\u0105\nna dworze ostatniego kr\u00f3la Polski Stanis\u0142awa Augusta\nPoniatowskiego. Kszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w Malarni Zamkowej prowadzonej przez\nMarcello Bacciarellego, zapewne pod okiem jego \u017cony, uznanej\nminiaturzystki Fryderyki Richter. Lesseur stworzy\u0142 wiele pi\u0119knych\nminiatur znanych osobisto\u015bci doby stanis\u0142awowskiej, portretowa\u0142\n\u015bmietank\u0119 towarzysk\u0105 owych czas\u00f3w, postaci przewijaj\u0105ce si\u0119 na\nkr\u00f3lewskim dworze. Jego zleceniodawc\u0105 by\u0142 sam kr\u00f3l lub\narystokraci, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych nie zabrak\u0142o Radziwi\u0142\u0142\u00f3w czy\nCzartoryskich. Jedne z bardziej znanych miniatur Lesseura to kopie\nobrazu Bacciarellego \u201ePortret Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego z\nklepsydr\u0105\u201d w niewielkim, kieszonkowym formacie.<\/p>\n\n\n\n<p>Na podstawie miniatur Lesseura powsta\u0142y\nte\u017c grafiki, wykonywane w wi\u0119kszej ilo\u015bci egzemplarzy. Je\u017celi\nb\u0119dziemy gdziekolwiek ogl\u0105da\u0107 kolekcj\u0119 polskich miniatur z\nprze\u0142omu XVIII i XIX w., szukajmy nazwiska wybitnego miniaturzysty.<\/p>\n\n\n\n<p>Wincenty de Lesseur zosta\u0142\nprawdopodobnie pochowany na cmentarzu przyko\u015bcielnym w Grodzisku.\nCmentarz zlikwidowano, nie pozosta\u0142 wi\u0119c widomy \u015blad w postaci\nnagrobka, jednak zapewne ko\u015bci malarza-miniaturzysty spoczywaj\u0105\nnadal w blisko\u015bci ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Anny.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"text-align:center\"><strong>Wielu w\u0142a\u015bcicieli<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Maj\u0105tek w Zab\u0142otni chyba nie mia\u0142\nszcz\u0119\u015bcia. Wiadomym jest, \u017ce w 1579 r. Zab\u0142otnia nale\u017ca\u0142a do\nPiotra Zab\u0142ockiego. P\u00f3\u017aniejsi w\u0142a\u015bciciele maj\u0105tku to:\nZaborowscy, Szymanowscy z Izdebna, Trzetrzewi\u0144scy (Wojciech\nTrzetrzewi\u0144ski &#8211; prezes Dyrekcji G\u0142\u00f3wnej Towarzystwa Kredytowego\nZiemskiego), Rudzi\u0144scy, Syplewscy \u2013 w\u0142a\u015bciciele zmieniali si\u0119\ncz\u0119sto, wygl\u0105da na to, \u017ce maj\u0105tek nie zazna\u0142 stabilizacji.\nOstatnim w\u0142a\u015bcicielem by\u0142 Jan Kami\u0144ski, wyrzucony ze swojego\ndomostwa w 1945 r. Nagrobki na grodziskim cmentarzu do dzi\u015b\nprzywo\u0142uj\u0105 histori\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w Zab\u0142otni. \n<\/p>\n\n\n\n<p>Sam dw\u00f3r przesta\u0142 istnie\u0107 nie tak\ndawno, rozebrano go niestety w 1999 r. S\u0105dz\u0105c po ostatniej\nfotografii by\u0142 w bardzo z\u0142ym stanie, ale nie beznadziejnym, pruski\nmur czyli drewniany szkielet wype\u0142niony ceg\u0142\u0105 ci\u0105gle trzyma\u0142\nform\u0119 architektoniczn\u0105. Mimo to dw\u00f3r w Zab\u0142otni podzieli\u0142 los\ntych dwor\u00f3w, kt\u00f3re w momencie transformacji ustrojowej i wycofania\nsi\u0119 instytucji pa\u0144stwowych straci\u0142y dbaj\u0105cego jakkolwiek\ngospodarza.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"text-align:center\"><strong>Pechowy dw\u00f3r<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nie spos\u00f3b oprze\u0107 si\u0119 my\u015bli, \u017ce na\ndworze w Zab\u0142otni i jego p\u00f3\u017aniejszych losach po\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119\ncieniem po\u017car z ko\u0144ca XVIII w. To okropna historia. Po\u017car by\u0142\nskutkiem umy\u015blnego podpalenia &#8211; prawdopodobnie przyczyn\u0105 by\u0142y\nzadra\u017cnienia rodziny Zaborowskich z poddanymi ze wsi, mo\u017ce\ndodatkowo odegra\u0142a tu rol\u0119 ch\u0119\u0107 rabunku. Do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce\nsp\u0142on\u0119\u0142y cztery osoby \u015bpi\u0105ce w dworze i nikt z czeladzi czy\ns\u0142u\u017cby nie pom\u00f3g\u0142 ofiarom. Nie do\u015b\u0107 tych okropno\u015bci, sprawcy\npodpalenia, kt\u00f3rych schwytano i os\u0105dzono, poddani zostali torturom,\na ich \u015bci\u0119te g\u0142owy zakopano w naro\u017cnikach wsi. Mo\u017cna s\u0105dzi\u0107,\n\u017ce taki przekaz wie\u015bci gminnej nie napawa\u0142 otuch\u0105 przez kolejne\ndziesi\u0119ciolecia. I s\u0142usznie, bo bardziej wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie, w latach\n30-tych XX w. w maj\u0105tku zdarzy\u0142 si\u0119 kolejny po\u017car \u2013 za spraw\u0105\ncelowego podpalenia p\u0142on\u0119\u0142a tym razem stodo\u0142a. Sytuacja by\u0142a\npowa\u017cna, po\u017car raz ugaszony wybucha\u0142 ponownie, wozy stra\u017cackie\nprzyje\u017cd\u017ca\u0142y trzykrotnie, na zmian\u0119 z Grodziska i z Izdebna.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"text-align:center\"><strong>Ostatnie spotkanie<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Poczekalnia PKP zaprasza w czerwcu na\nostatni ju\u017c wyk\u0142ad, o dworze w Kaskach oraz na wycieczk\u0119\nautokarow\u0105 szlakiem podgrodziskich dwor\u00f3w, kt\u00f3rych histori\u0119\nzg\u0142\u0119bi\u0142, opowiedzia\u0142 i utrwali\u0142 Jakub Bendkowski.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"text-align:right\">Tekst i foto:<strong> (PS)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Majowa ods\u0142ona opowie\u015bci Jakuba Bendkowskiego dotyczy\u0142a dwor\u00f3w, kt\u00f3rych ju\u017c nie ma. Ich materialna forma nie przetrwa\u0142a. Ale s\u0105 zapisy w ksi\u0119gach parafialnych, epitafia na cmentarzach, dokumenty w archiwach, przetrwa\u0142a wiedza o ludziach, kt\u00f3rzy te dwory zamieszkiwali. Po dworze w Kozerkach nie ma \u015bladu, nie wiadomo nawet, w kt\u00f3rym miejscu \u00f3w dw\u00f3r sta\u0142. Co\u015b nieco\u015b da\u0142o [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3165,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,6],"tags":[],"class_list":["post-3162","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edukacja","category-kultura"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3162","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3162"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3162\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3166,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3162\/revisions\/3166"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3165"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3162"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3162"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3162"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}