{"id":3115,"date":"2019-04-30T11:21:12","date_gmt":"2019-04-30T10:21:12","guid":{"rendered":"http:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/?p=3115"},"modified":"2019-04-30T11:21:14","modified_gmt":"2019-04-30T10:21:14","slug":"dwor-kaplica-cukrownia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/?p=3115","title":{"rendered":"Dw\u00f3r, kaplica, cukrownia"},"content":{"rendered":"\n<p><strong> Kolejna ods\u0142ona opowie\u015bci Jakuba Bendkowskiego o grodziskich dworach by\u0142a histori\u0105 Izdebna Ko\u015bcielnego. To miejscowo\u015b\u0107 nieco zapomniana, a nies\u0142usznie. We wsi do dzi\u015b przetrwa\u0142 oryginalny uk\u0142ad ruralistyczny, tam\u017ce wykie\u0142kowa\u0142o mazowieckie cukrownictwo, w dworze wychowywa\u0142a si\u0119 Klementyna z Ta\u0144skich Hoffmanowa.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Historyczny uk\u0142ad przestrzenny Izdebna\njest nadal czytelny. Z lotu ptaka wida\u0107, \u017ce wie\u015b rozpi\u0119ta jest\nmi\u0119dzy za\u0142o\u017ceniem dworsko-parkowym a ko\u015bcio\u0142em \u2013 miejsca te\noddziela pod\u0142u\u017cny wielki staw. Jakub Bendkowski zauwa\u017cy\u0142, \u017ce\nnieco metaforycznie zamyka to los dziedzica dworu pomi\u0119dzy jego\nsiedzib\u0105 doczesn\u0105, a miejscem wiecznego spoczynku, czyli\nprzyko\u015bcielnym cmentarzykiem.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"text-align:center\"><strong>Historia wsi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Pocz\u0105tki Izdebna zwi\u0105zane s\u0105 z\nrodzin\u0105 Izbi\u0144skich, oni to ufundowali tutaj w XVII w. kaplic\u0119.\nWiek XVIII w Izdebnie przebiega\u0142 ju\u017c pod znakiem Szymanowskich \u2013\nok. 150 lat po wzniesieniu kaplicy starosta wyszogrodzki i pose\u0142 na\nSejm, Micha\u0142 Szymanowski, dobudowa\u0142 do niej drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142\nparafialny. Pe\u0142ni on funkcje sakralne do dzi\u015b. Zachowany w Izdebnie\nprzyko\u015bcielny cmentarzyk jest ewenementem, poniewa\u017c z ko\u0144cem XVIII\nwieku przyko\u015bcielne miejsca poch\u00f3wku zacz\u0119\u0142y stopniowo podlega\u0107\nlikwidacji, z przyczyn sanitarnych. Ozdob\u0105 cmentarza s\u0105 nagrobki\nAnieli ze \u015awidzinskich Szymanowskiej i Piotra Galichet.<\/p>\n\n\n\n<p>Micha\u0142 i Aniela Szymanowscy ok. 1800\nr. pobudowali w Izdebnie klasycystyczny dw\u00f3r, w otoczeniu\nkrajobrazowego za\u0142o\u017cenia parkowego. Zachowa\u0142y si\u0119 tu okazy\nstarych lip i jesion\u00f3w, graby, kt\u00f3re by\u0107 mo\u017ce niegdy\u015b tworzy\u0142y\n\u017cywop\u0142ot, drzewa owocowe na polanie, stanowi\u0105ce zapewne\npozosta\u0142o\u015b\u0107 sadu. Sam dw\u00f3r, charakteryzuj\u0105cy si\u0119 \u0142adnymi\nproporcjami, acz skromn\u0105 dekoracj\u0105, pe\u0142ni obecnie funkcj\u0119\ngminnego Domu Pomocy Spo\u0142ecznej dla os\u00f3b starszych i zachowany jest\nw dobrym stanie. Jakub Bendkowski zwiedzi\u0142 wn\u0119trze dworu,\nidentyfikuj\u0105c w nim nieliczne pozosta\u0142o\u015bci XIX-wiecznego wystroju,\njak stolarka drzwiowa zdobna w toska\u0144skie pilastry czy kominek z\nintryguj\u0105c\u0105 szuflad\u0105 na popi\u00f3\u0142.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"text-align:center\"><strong>Postacie historyczne<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Posta\u0107 pierwszej w\u0142a\u015bcicielki dworu\nw Izdebnie, Anieli Szymanowskiej, dost\u0119pna jest szerzej pami\u0119ci\nzbiorowej m.in. dzi\u0119ki jej korespondencji ze szwagrem. Wielbiciele\nhistorii lokalnej mog\u0105 si\u0119gn\u0105\u0107 po ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eJ\u00f3zef\nSzymanowski. Listy do Staro\u015bciny Wyszogrodzkiej\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Wa\u017cn\u0105 postaci\u0105 w dziejach Izdebna\nokaza\u0142 si\u0119 zi\u0119\u0107 Anieli, Piotr Galichet, Francuz i oficer armii\nnapoleo\u0144skiej. Jego \u015blub z Dorot\u0105 Szymanowsk\u0105 by\u0142 jednym z\npierwszych w Ksi\u0119stwie Warszawskim zawartych zgodnie z Kodeksem\nNapoleona. Piotr Galichet rozwin\u0105\u0142 w Izdebnie upraw\u0119 buraka\ncukrowego i uruchomi\u0142 pierwsz\u0105 na Mazowszu cukrowni\u0119, zapisuj\u0105c\nsi\u0119 w historii jako jeden z pionier\u00f3w cukrownictwa w Polsce i\nanimator \u201ema\u0142ej lokalnej rewolucji przemys\u0142owej\u201d. Na rang\u0119\nrodziny Szymanowskich rzuca \u015bwiat\u0142o fakt, \u017ce drugim zi\u0119ciem\nAnieli Szymanowskiej by\u0142 Piotr hr. \u0141ubie\u0144ski, przedstawiciel rodu\nmagnackiego.<\/p>\n\n\n\n<p>Z dworem w Izdebnie zwi\u0105zane jest\ndzieci\u0144stwo Klementyny z Ta\u0144skich Hoffmanowej, kt\u00f3ra od 4 do 13\nroku \u017cycia pozostawa\u0142a tu pod opiek\u0105 Anieli Szymanowskiej.\nP\u00f3\u017aniejsza kariera poczytnej pisarki i cenionej pedago\u017cki by\u0142a\nzakorzeniona w atmosferze dworu w Izdebnie, kt\u00f3ra najwyra\u017aniej\nstanowi\u0142a mieszank\u0119 klimat\u00f3w tradycjonalnych i poryw\u00f3w\nsentymentalno-romansowych.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"text-align:center\"><strong>Ostatni gospodarz<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Po powstaniu styczniowym Izdebno\nzakupione zosta\u0142o przez profesorostwo Pleba\u0144skich. Jako ostatni i\nzarazem gospodarny w\u0142a\u015bciciel Izdebna zapisa\u0142 si\u0119 m\u0105\u017c ich\nwnuczki Mieczys\u0142aw Jurga-Szczygielski \u2013 dokupi\u0142 do Izdebna\nKra\u015bnicz\u0105 Wol\u0119 i Roz\u0142ogi, i na granicy z Jaktorowem za\u0142o\u017cy\u0142\nstawy rybne. Od lat nieeksploatowane i pozostawione samym sobie, s\u0105\nobecnie ostoj\u0105 migruj\u0105cych ptak\u00f3w i zw\u0105 si\u0119 Uroczyskiem Roz\u0142ogi.<\/p>\n\n\n\n<p>Niestety, lokalna historia\nSzczygielskich ko\u0144czy si\u0119 smutno. Mieczys\u0142aw Jurga-Szczygielski\njako uczestnik konspiracji AK zgin\u0105\u0142 wraz z synem w zasadzce w\nPodkowie Le\u015bnej. Owdowia\u0142a \u017cona i matka, po kt\u00f3r\u0105 przyjechali\nNiemcy do Kra\u015bniczej Woli, zdo\u0142a\u0142a uciec przez pola do Jaktorowa,\nnie powr\u00f3ci\u0142a ju\u017c jednak nigdy do swego maj\u0105tku i zmar\u0142a kilka\nlat po wojnie.<\/p>\n\n\n\n<p>Kolejne spotkanie z cyklu odb\u0119dzie si\u0119\n15 maja i dotyczy\u0107 b\u0119dzie dworu w Zab\u0142otni.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"text-align:right\">Tekst i foto:<strong> (PS)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kolejna ods\u0142ona opowie\u015bci Jakuba Bendkowskiego o grodziskich dworach by\u0142a histori\u0105 Izdebna Ko\u015bcielnego. To miejscowo\u015b\u0107 nieco zapomniana, a nies\u0142usznie. We wsi do dzi\u015b przetrwa\u0142 oryginalny uk\u0142ad ruralistyczny, tam\u017ce wykie\u0142kowa\u0142o mazowieckie cukrownictwo, w dworze wychowywa\u0142a si\u0119 Klementyna z Ta\u0144skich Hoffmanowa. Historyczny uk\u0142ad przestrzenny Izdebna jest nadal czytelny. Z lotu ptaka wida\u0107, \u017ce wie\u015b rozpi\u0119ta jest mi\u0119dzy za\u0142o\u017ceniem [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3116,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,6],"tags":[],"class_list":["post-3115","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edukacja","category-kultura"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3115","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3115"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3115\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3117,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3115\/revisions\/3117"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3116"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3115"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3115"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3115"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}