{"id":2812,"date":"2018-10-26T10:38:34","date_gmt":"2018-10-26T09:38:34","guid":{"rendered":"http:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/?p=2812"},"modified":"2018-10-26T10:38:34","modified_gmt":"2018-10-26T09:38:34","slug":"zaduszki-dziady-a-moze-halloween","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/?p=2812","title":{"rendered":"Zaduszki, Dziady, a mo\u017ce Halloween?"},"content":{"rendered":"

Trzy \u015bwi\u0119ta: Halloween (31 pa\u017adziernika), Dzie\u0144 Wszystkich \u015awi\u0119tych (1 listopada) i Zaduszki (2 listopada) wyznacz\u0105 rytm naszego \u017cycia w przysz\u0142ym tygodniu. O tym sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y i jakie wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z nimi zwyczaje piszemy poni\u017cej. Wyja\u015bnimy czym r\u00f3\u017cni si\u0119 \u015awi\u0119to Zmar\u0142ych od Wszystkich \u015awi\u0119tych oraz czy Halloween stoi w opozycji do chrze\u015bcija\u0144skich tradycji.<\/strong><\/p>\n

Nie oceniaj\u0105c, kt\u00f3re tradycje i obyczaje s\u0105 dobre, z\u0142e, s\u0142uszne czy nie postaramy si\u0119 przybli\u017cy\u0107 Pa\u0144stwu specyfik\u0119 tych trzech nadchodz\u0105cych dni.<\/p>\n

Wigilia Wszystkich \u015awi\u0119tych<\/strong><\/p>\n

W wyniku tzw. amerykanizacji kultury popularnej coraz wi\u0119cej Polak\u00f3w 31 pa\u017adziernika obchodzi Halloween. Umieszcza w oknach wyci\u0119te w dyniach, pod\u015bwietlone twarze, przebrane dzieci biegaj\u0105 po s\u0105siadach w poszukiwaniu s\u0142odyczy. Znajomi organizuj\u0105 sobie seanse grozy, m\u0142odzie\u017c udaje si\u0119 na karnawa\u0142owe imprezy w mrocznej scenerii.<\/p>\n

Sk\u0105d tak naprawd\u0119 wzi\u0119\u0142o si\u0119 Halloween? Wywodzi si\u0119 ono z tradycji anglosaskiej, z celtyckiego \u015bwi\u0119ta Samhain, w czasie kt\u00f3rego wygaszano ogie\u0144 i wszystkie \u015bwiat\u0142a, aby nie wskazywa\u0107 drogi zmar\u0142ym duszom, a ogie\u0144 palono daleko od domostw. W drugiej po\u0142owie XIX wieku tradycja przyw\u0119drowa\u0142a wraz z irlandzkimi emigrantami do Ameryki i tam \u015bwi\u0119to zmieni\u0142o nazw\u0119 na Halloween. Sama za\u015b nazwa wzi\u0119\u0142a si\u0119 od zdania \u201eAll Hallows’ Eve\u201d, co w t\u0142umaczeniu z j\u0119zyka angielskiego oznacza \u201ewigili\u0119 Wszystkich \u015awi\u0119tych\u201d.<\/p>\n

– Wigilia Wszystkich \u015awi\u0119tych! Elementy poga\u0144skie wmieszane w irlandzkie, a potem ameryka\u0144skie zwyczaje, importowane wt\u00f3rnie do Europy nie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 nat\u0119\u017ceniem od tych, kt\u00f3re wyst\u0119puj\u0105 w polskiej tradycji obchodzenia innych \u015bwi\u0105t, jak np. w jase\u0142kach czy dyngusie, gdzie przecie\u017c tak\u017ce pojawiaj\u0105 si\u0119 rozmaite zmory, czarty i szkarady \u2013 twierdzi ks. Grzegorz Dobroczy\u0144ski SJ.<\/p>\n

Od ponad tysi\u0105ca lat<\/strong><\/p>\n

Dzie\u0144 nast\u0119pny to w tradycji rzymskokatolickiej Dzie\u0144 Wszystkich \u015awi\u0119tych. Nie wszyscy zapewne wiedz\u0105, \u017ce zwyczaj czczenia \u015bwi\u0119tych 1 listopada ma ponad tysi\u0105c lat. Poprzedza\u0142o go \u015bwi\u0119to, kt\u00f3re obchodzono 13 maja.\u2029 To w\u0142a\u015bnie 13 maja 608 roku (niekt\u00f3re \u017ar\u00f3d\u0142a podaj\u0105 rok 609 inne 610) papie\u017c Bonifacy IV. postanowi\u0142, \u017ce Panteon, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 od cesarza, b\u0119dzie \u015bwi\u0105tyni\u0105 Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny i Wszystkich M\u0119czennik\u00f3w. Po\u015bwi\u0119ci\u0142 ten obiekt i kaza\u0142 w nim z\u0142o\u017cy\u0107 relikwie.\u2029 Dzie\u0144 13 maja sta\u0142 si\u0119 dniem modlitwy za m\u0119czennik\u00f3w. W roku 731 papie\u017c Grzegorz III. przeni\u00f3s\u0142 to \u015bwi\u0119to na 1 listopada, natomiast w roku 837 Grzegorz IV. postanowi\u0142, \u017ce tego dnia w modlitwach b\u0119d\u0105 wspominani nie tylko m\u0119czennicy, ale wszyscy \u015bwi\u0119ci. Inne \u017ar\u00f3d\u0142a podaj\u0105, \u017ce 1 listopada jako osobne \u015bwi\u0119to ku czci wszystkich \u015bwi\u0119tych ustanowi\u0142 w 935 roku papie\u017c Jan XI.
\nJest to dzie\u0144 odwiedzania grob\u00f3w, dzie\u0144 wolny od pracy, powszechnie uwa\u017cany za \u015awi\u0119to Zmar\u0142ych. To ostatnie jest bardzo m\u0142ode, m\u0142odziutkie jak Polska Rzeczpospolita Ludowa. W zasadzie \u015awi\u0119to Zmar\u0142ych, zwane te\u017c Dniem Wszystkich Zmar\u0142ych, powsta\u0142o w opozycji do dnia Wszystkich \u015awi\u0119tych, kt\u00f3re jest w chrze\u015bcija\u0144stwie po\u015bwi\u0119cone pami\u0119ci os\u00f3b \u015bwi\u0119tych, szczeg\u00f3lnie m\u0119czennik\u00f3w za wiar\u0119, ale te\u017c wszystkich, kt\u00f3rych celem jest lub by\u0142o \u017cycie w \u015bwi\u0119to\u015bci. W\u0142adze komunistyczne nie by\u0142y w stanie zwalczy\u0107 tej wielowiekowej tradycji i tak powsta\u0142 Dzie\u0144 Wszystkich Zmar\u0142ych, taka \u015bwiecka kalka Dnia Wszystkich \u015awi\u0119tych. By\u0142o to o tyle \u0142atwiejsze, \u017ce nast\u0119pny dzie\u0144, 2 Listopada to tak zwany Dzie\u0144 Zaduszny, czy te\u017c Zaduszki \u2013 dzie\u0144 modlitwy za dusze zmar\u0142ych.<\/p>\n

Najpierw Dziady potem Zaduszki<\/strong><\/p>\n

2 listopada 998 roku opat Benedyktyn\u00f3w w Cluny we Francji \u015bw. Odilon zarz\u0105dzi\u0142 modlitwy za dusze wszystkich zmar\u0142ych. Zwyczaj ten szybko rozprzestrzeni\u0142 si\u0119 we Francji, nast\u0119pnie w Anglii, Niemczech i Italii. Warto jednak si\u0119gn\u0105\u0107 g\u0142\u0119biej w histori\u0119, poniewa\u017c tradycja wspominania zmar\u0142ych i wiara w \u017cycie pozagrobowe si\u0119ga czas\u00f3w poga\u0144skich, kiedy to przygotowywano duszom pokarmy (kasz\u0119, mi\u00f3d, chleb, pierogi, a nawet w\u00f3dk\u0119). Jedni zostawiali je na grobach, inni w domu na sto\u0142ach. Pozostawiano otwarte drzwi do dom\u00f3w, k\u0142adziono na pod\u0142odze siano, aby duchy nie ba\u0142y si\u0119 porusza\u0107. By\u0142 nawet zwyczaj wo\u0142ania bliskich zmar\u0142ych po imieniu. Jedzenie mia\u0142o doda\u0107 si\u0142y zb\u0142\u0105kanym duszom w drodze do nieba.<\/p>\n

Rozniecano te\u017c ogniska na mogi\u0142ach samob\u00f3jc\u00f3w. Ogie\u0144 mia\u0142 oczyszcza\u0107 te dusze i chroni\u0142 przed z\u0142em ludzi \u017cywych.\u2029 Dzie\u0144 modlitwy, kt\u00f3ry zainicjowa\u0142 \u015bw. Odilon sta\u0142 si\u0119 przeciwwag\u0105 \u015bwi\u0105t poga\u0144skich (m. in. Dziad\u00f3w), kt\u00f3re mia\u0142y zapewni\u0107 \u017cywym przychylno\u015b\u0107 duch\u00f3w.<\/p>\n

W kulturze S\u0142owian i Ba\u0142t\u00f3w kontaktom z duszami zmar\u0142ych by\u0142y po\u015bwi\u0119cone dwa dni w roku, tzw.: \u201eDziady\u201d jesienne i wiosenne. Dziady Jesienne wypada\u0142y w\u0142a\u015bnie 2 listopada. W tym dniu organizowano uczty ku czci zmar\u0142ych, aby zdoby\u0107 ich przychylno\u015b\u0107 i uchroni\u0107 od g\u0142odu w za\u015bwiatach.<\/p>\n

Dzisiaj to \u015bwi\u0119to wygl\u0105da nieco inaczej, ale mo\u017cna dopatrze\u0107 si\u0119 pewnych podobie\u0144stw. Ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymskokatolicki 2 listopada modli si\u0119 o dusze zmar\u0142ych, g\u0142\u00f3wnie tych, kt\u00f3re trafi\u0142y do czy\u015b\u0107ca. Modlitwy maj\u0105 u\u0142atwi\u0107 im drog\u0119 do nieba. Praktykowane s\u0105 te\u017c \u201eWypominki\u201d, kt\u00f3re polegaj\u0105 na wypisywaniu na kartkach imion zmar\u0142ych, za dusz\u0119 kt\u00f3rych maj\u0105 by\u0107 odmawiane modlitwy.<\/p>\n

(mg)<\/strong> na podstawie www.deon.pl<\/u><\/span><\/span><\/a> i www.pisz.wm.pl<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Trzy \u015bwi\u0119ta: Halloween (31 pa\u017adziernika), Dzie\u0144 Wszystkich \u015awi\u0119tych (1 listopada) i Zaduszki (2 listopada) wyznacz\u0105 rytm naszego \u017cycia w przysz\u0142ym tygodniu. O tym sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y i jakie wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z nimi zwyczaje piszemy poni\u017cej. Wyja\u015bnimy czym r\u00f3\u017cni si\u0119 \u015awi\u0119to Zmar\u0142ych od Wszystkich \u015awi\u0119tych oraz czy Halloween stoi w opozycji do chrze\u015bcija\u0144skich tradycji. Nie oceniaj\u0105c, […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2813,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,8],"tags":[],"class_list":["post-2812","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultura","category-roznosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2812","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2812"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2812\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2815,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2812\/revisions\/2815"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2813"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2812"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2812"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2812"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}