{"id":2241,"date":"2018-02-26T13:13:25","date_gmt":"2018-02-26T12:13:25","guid":{"rendered":"http:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/?p=2241"},"modified":"2018-02-26T13:13:25","modified_gmt":"2018-02-26T12:13:25","slug":"wieczor-autorski-w-poczekalni-pkp","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/?p=2241","title":{"rendered":"Wiecz\u00f3r autorski w Poczekalni PKP"},"content":{"rendered":"

W grodziskiej Przestrzeni Kulturze Przyjaznej odby\u0142 si\u0119 wiecz\u00f3r premierowy ksi\u0105\u017cki \u201eKobiety i rodziny powsta\u0144c\u00f3w styczniowych zes\u0142anych w g\u0142\u0105b Rosji\u201d autorstwa Agaty Markiewicz. Zainteresowana wyj\u0105tkowym tematem publiczno\u015b\u0107 dopisa\u0142a.<\/strong><\/p>\n

Spotkanie odby\u0142o si\u0119 w kontek\u015bcie przypadaj\u0105cej w bie\u017c\u0105cym roku 155-tej rocznicy wybuchu powstania 1863 r. Istotny jest tu nie tylko rys historyczny, ale i lokalny \u2013 stacja PKP w Grodzisku Maz. by\u0142a w czasie powstania styczniowego aren\u0105 walk, grodziski targ by\u0142 miejscem egzekucji, na terenie miasta powsta\u0142o carskie wi\u0119zienie.<\/p>\n

Badaczka \u201eherstory\u201d<\/strong><\/p>\n

Agata Markiewicz jest nauczycielk\u0105 i badaczk\u0105 lokalnej \u201eherstory\u201d, historii widzianej z punktu widzenia kobiet. Dlatego jej ksi\u0105\u017cka stoi w opozycji do naszych wyobra\u017ce\u0144 ukszta\u0142towanych wg. narodowo \u2013 wyzwole\u0144czego schematu, wspartego literatur\u0105 pi\u0119kn\u0105 i malarstwem.<\/p>\n

Tym razem na scen\u0119 historycznego dramatu wychodz\u0105 postaci drugoplanowe \u2013 \u017cony, siostry, dzieci, ca\u0142e rodziny tych m\u0119\u017cczyzn, kt\u00f3rzy podj\u0119li ryzyko przyst\u0105pienia do powstania styczniowego. Kr\u0105g os\u00f3b, na kt\u00f3rych p\u00f3\u017aniejsze losy mia\u0142a wp\u0142yw ta decyzja i kt\u00f3re nie zawsze z w\u0142asnej woli zosta\u0142y uwik\u0142ane w wypadki historyczne, by\u0142 wi\u0119c ogromny.<\/p>\n

Model Matki \u2013 Polki<\/strong><\/p>\n

Jak reagowali bliscy na wie\u015b\u0107 o przyst\u0105pieniu do powstania cz\u0142onka ich rodziny? Kobiety m\u0142ode i \u201eegzaltowane\u201d bywa\u0142y wr\u0119cz inspiracj\u0105 do podj\u0119cia tego wyzwania, zdarza\u0142y si\u0119 szanta\u017ce emocjonalne, m\u0142odzie\u0144cy, kt\u00f3rzy si\u0119 wahali mogli si\u0119 spotka\u0107 z ostracyzmem. Kobiety starsze czy obarczone dzie\u0107mi reagowa\u0142y inaczej, aczkolwiek model Matki \u2013 Polki czy Matki \u2013 Spartanki wysy\u0142aj\u0105cej bliskich na \u015bmier\u0107 r\u00f3wnie\u017c funkcjonowa\u0142.<\/p>\n

Czy zdawano sobie spraw\u0119 z konsekwencji przyst\u0105pienia do powstania? Z pami\u0119tnik\u00f3w z owego okresu mo\u017cna wyczyta\u0107, \u017ce m\u0142odzi ludzie podejmowali t\u0105 decyzj\u0119 cz\u0119sto zupe\u0142nie spontanicznie i bezrefleksyjnie, natomiast w przypadku ludzi dojrza\u0142ych by\u0142y to decyzje o wiele bardziej \u015bwiadome i zarazem dramatyczne, zdawano sobie spraw\u0119, czym to mo\u017ce skutkowa\u0107. Jednak gdy rodzina wiedzia\u0142a o udziale w powstaniu m\u0119\u017ca, syna czy brata oczekiwano tych konsekwencji ze wzgl\u0119dnym spokojem. Najbardziej dramatyczne sytuacje wynika\u0142y, gdy bliscy nie byli o tym poinformowani, a tymczasem do drzwi pukali carscy \u017candarmi. Wyj\u0105tkowo poruszaj\u0105ce s\u0105 tu wspomnienia dzieci.<\/p>\n

Walka o m\u0119\u017cczyzn<\/strong><\/p>\n

Jakie by\u0142y \u00f3wczesne wyobra\u017cenia o Syberii, jako miejscu zes\u0142ania? Znajomo\u015b\u0107 Syberii by\u0142a s\u0142aba, postrzegano j\u0105 jednolicie, jako krain\u0119 kator\u017cnik\u00f3w jeszcze z czas\u00f3w powstania listopadowego, nieprzyjazn\u0105.<\/p>\n

W miar\u0119 up\u0142ywu czasu rzeczywisto\u015b\u0107 weryfikowa\u0142a wyobra\u017cenia. Nie zdawano sobie sprawy, \u017ce sama droga do miejsca zes\u0142ania trwa\u0107 mo\u017ce 2 \u2013 3 lata. Ale te\u017c niedogodno\u015bci i czas zes\u0142ania mo\u017cna by\u0142o zredukowa\u0107 zale\u017cnie od zajmowanej pozycji spo\u0142ecznej czy posiadanych pieni\u0119dzy.<\/p>\n

W carskiej Rosji opartej na systemie klasowym mia\u0142o to ogromne znaczenie, powsta\u0144cy legitymuj\u0105cy si\u0119 szlacheckim pochodzeniem mieli wr\u0119cz prawo do op\u0142acenia si\u0119 za skr\u00f3cenie kary czy wyj\u015bcie z wi\u0119zienia. Zabiegi, aby wp\u0142yn\u0105\u0107 na los uwi\u0119zionych po upadku powstania m\u0119\u017cczyzn, podejmowa\u0142y kobiety z ich rodzin \u2013 \u017cony i matki chodzi\u0142y na\u00a0 odwiedziny w wi\u0119zieniach i wr\u0119cza\u0142y \u0142ap\u00f3wki.<\/p>\n

Separacje i wsp\u00f3lna katorga<\/strong><\/p>\n

Jaki wp\u0142yw mia\u0142o zes\u0142anie na dotychczasowe zwi\u0105zki ma\u0142\u017ce\u0144skie? Niekt\u00f3re ze zwi\u0105zk\u00f3w na odleg\u0142o\u015b\u0107 rozpada\u0142y si\u0119, czasami wr\u0119cz zes\u0142anie by\u0142o pretekstem do separacji, jak w przypadku Elizy Orzeszkowej \u2013 aczkolwiek nie by\u0142o w stylu owej epoki, aby o tym si\u0119 g\u0142o\u015bno wypowiada\u0107.<\/p>\n

Wiele kobiet pojecha\u0142o na zes\u0142anie razem z m\u0119\u017cami, wyje\u017cd\u017ca\u0142y te\u017c za zes\u0142a\u0144cami ich ca\u0142e, nawet wielopokoleniowe rodziny. Paradoksalnie dla kobiet na wydaniu wyjazd na Syberi\u0119 w owych czasach by\u0142 wi\u0119ksz\u0105 szans\u0105 na zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bcie \u2013 skoro m\u0119\u017cczy\u017ani wyjechali, to tam w\u0142a\u015bnie poszukiwali \u017con \u2013 Polek. Tym bardziej, \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwo z Rosjank\u0105 skutkowa\u0142o automatycznie tym, \u017ce wsp\u00f3lne dzieci b\u0119d\u0105 prawos\u0142awne.<\/p>\n

Zmiana r\u00f3l i pocz\u0105tki emancypacji<\/strong><\/p>\n

Wyjazd na zes\u0142anie ca\u0142ych rodzin zmusza\u0142 je niejednokrotnie do ogromnych zmian w dotychczasowym stylu \u017cycia, do prze\u0142amywania przyzwyczaje\u0144 i spo\u0142ecznych oczekiwa\u0144. Wychodzono z dotychczasowych r\u00f3l. Szlachcic robi\u0142 mi\u0119so na sprzeda\u017c albo szy\u0142 buty. Panny z dobrych dom\u00f3w samodzielnie pra\u0142y pieluchy, a matki korzystaj\u0105ce uprzednio z pomocy nia\u0144 samodzielnie opiekowa\u0142y si\u0119 dzie\u0107mi \u2013 z powodu deficytu s\u0142u\u017cby domowej.<\/p>\n

Kobiety wchodzi\u0142y w kr\u0105g zatrudnienia \u2013 lub nawet m\u0105\u017c przejmowa\u0142 obowi\u0105zki domowe, gdy \u017cona by\u0142a w stanie utrzyma\u0107 rodzin\u0119 np. dzi\u0119ki bieg\u0142ej znajomo\u015bci j\u0119zyka francuskiego. Pobyt na Syberii dawa\u0142 w tym zakresie wi\u0119ksz\u0105 wolno\u015b\u0107, nowe szanse, nie dziwiono si\u0119 temu, a nawet poczytywano za bohaterstwo \u2013 przy za\u0142o\u017ceniu jednak, \u017ce po powrocie do Polski wszystko powr\u00f3ci do stanu poprzedniego.<\/p>\n

Zes\u0142anie szans\u0105?<\/strong><\/p>\n

Co ciekawe, poziom edukacji z jakiego mog\u0142y skorzysta\u0107 dzieci, kt\u00f3re pojecha\u0142y z rodzicami lub kt\u00f3re urodzi\u0142y si\u0119 na Syberii, by\u0142 niepor\u00f3wnanie wy\u017cszy ni\u017c w kraju. Na zes\u0142anie pojecha\u0142o mn\u00f3stwo ludzi wykszta\u0142conych, kt\u00f3rzy pe\u0142nili rol\u0119 nauczycieli. Zes\u0142anych zosta\u0142o r\u00f3wnie\u017c wielu lekarzy, co skutkowa\u0142o znacz\u0105co lepszym dost\u0119pem do opieki lekarskiej.<\/p>\n

Autorka stawia zatem pytanie, czy aby nie \u0142atwiej by\u0142o rodzinom, kt\u00f3re wyjecha\u0142y za m\u0119\u017cami i ojcami na Syberi\u0119, ni\u017c tym \u017conom i dzieciom, kt\u00f3re zdecydowa\u0142y si\u0119 na roz\u0142\u0105k\u0119 i pozostanie w kraju, w ci\u0119\u017ckich popowstaniowych realiach?<\/p>\n

Aby wyrobi\u0107 sobie pogl\u0105d na to zagadnienie, trzeba koniecznie si\u0119gn\u0105\u0107 po lektur\u0119 ksi\u0105\u017cki, w kt\u00f3rej wy\u017cej zasygnalizowane w\u0105tki znajduj\u0105 arcyciekawe rozwini\u0119cie.<\/p>\n

Tekst i foto: Sylwia Pa\u0144k\u00f3w<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W grodziskiej Przestrzeni Kulturze Przyjaznej odby\u0142 si\u0119 wiecz\u00f3r premierowy ksi\u0105\u017cki \u201eKobiety i rodziny powsta\u0144c\u00f3w styczniowych zes\u0142anych w g\u0142\u0105b Rosji\u201d autorstwa Agaty Markiewicz. Zainteresowana wyj\u0105tkowym tematem publiczno\u015b\u0107 dopisa\u0142a. Spotkanie odby\u0142o si\u0119 w kontek\u015bcie przypadaj\u0105cej w bie\u017c\u0105cym roku 155-tej rocznicy wybuchu powstania 1863 r. Istotny jest tu nie tylko rys historyczny, ale i lokalny \u2013 stacja PKP […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2242,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,8,5],"tags":[],"class_list":["post-2241","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edukacja","category-roznosci","category-wiadomosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2241","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2241"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2241\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2243,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2241\/revisions\/2243"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2242"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2241"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2241"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/fleschmazowsza.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2241"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}